İngiltere, Çin adına casusluk yaptıkları şüphesiyle üç kişinin gözaltına alındığını ve haklarında dava açıldığını duyurdu. Bu gelişme, Londra ile Pekin arasındaki diplomatik gerilimi tırmandırarak ilişkilerde yeni bir krize yol açtı. Şüphelilerin Hong Kong istihbarat servisi adına çalıştığı ve Çin’in Devlet Güvenlik Bakanlığı ile bağlantılı olduğu iddia ediliyor. Duyuru, İngiliz yetkililerin Çin’in ülkedeki nüfuzunu artırma çabalarına ilişkin artan endişeleri dile getirdiği bir döneme denk geldi.
Westminster Sulh Ceza Mahkemesi’nde görülen davada Chung Biu Yuen (63), Matthew Trickett (37) ve Chi Leung Wai (38) isimli şüphelilerin, 2021’den bu yana İngiltere’de “yabancı bir istihbarat servisi adına” bilgi topladığı ve yanıltıcı eylemlerde bulunduğu iddia ediliyor. Bu kişilerin İngiliz vatandaşlarına yönelik hırsızlık planları da dahil olmak üzere, İngiltere’nin çıkarlarına zarar verecek faaliyetlerde bulundukları belirtildi. İngiliz polisi, üç şüphelinin 13 Mart 2023 tarihinde Yorkshire ve Londra’da gözaltına alındığını, ancak bu bilginin tam bir yıl sonra, 13 Mart 2024’te kamuoyuyla paylaşıldığını açıkladı. Yargılama süreci devam ederken, şüphelilerin bir sonraki duruşması 24 Mayıs’a ertelendi ve kefaletle serbest bırakıldıkları bildirildi.
Detaylar: Kimler, Ne Zaman, Nerede?
Kimler Gözaltına Alındı?
- Chung Biu Yuen (63): Londra’daki Hong Kong Ticaret ve Ekonomi Ofisi’nde görevli bir kişi. Bu ofis, Hong Kong’un İngiltere’deki diplomatik temsilciliği niteliğinde.
- Matthew Trickett (37): Eski bir sınır gücü memuru olduğu ve daha önce İngiliz Kraliyet Deniz Piyadeleri’nde görev yaptığı belirtiliyor.
- Chi Leung Wai (38): “Peter Wai” olarak da bilinen bu kişinin kimliği hakkında daha fazla detay verilmedi, ancak casusluk ağı içinde önemli bir rol oynadığı iddia ediliyor.
Suçlamalar Neler?
Şüpheliler, “Yabancı Ajanlık Yasası” kapsamında Hong Kong istihbarat servisi adına casusluk yapmakla suçlanıyor. Bu servisin, doğrudan Çin Halk Cumhuriyeti’nin Devlet Güvenlik Bakanlığı ile bağlantılı olduğu vurgulanıyor. Suçlamalar arasında şunlar yer alıyor:
- İngiltere’de hassas bilgi toplama ve iletme.
- İngiliz vatandaşlarına karşı planlı hırsızlıklar yoluyla istihbarat elde etme girişimi.
- Yabancı bir istihbarat servisi adına yanıltıcı eylemlerde bulunma.
Gözaltı ve Dava Süreci
Üç şüpheli, 13 Mart 2023 tarihinde aynı anda Yorkshire ve Londra’daki farklı adreslerde düzenlenen operasyonlarla gözaltına alındı. Gözaltıların üzerinden tam bir yıl geçtikten sonra, 13 Mart 2024’te kamuoyuna duyuruldu. Şüpheliler, 13 Mayıs 2024 tarihinde Westminster Sulh Ceza Mahkemesi’ne çıkarıldı ve haklarındaki suçlamaları reddettiler. Mahkeme, üçlüyü kefaletle serbest bırakarak bir sonraki duruşmayı 24 Mayıs 2024 tarihine erteledi.
İngiltere-Çin İlişkilerinde Yeni Bir Gerilim
Londra’nın Endişeleri
Bu olay, İngiltere’nin Çin’in siber saldırılar, insan hakları ihlalleri (özellikle Sincan ve Hong Kong’da) ve Batılı ülkelerdeki siyasi nüfuz operasyonlarına yönelik artan endişeleriyle paralel bir şekilde gerçekleşti. İngiliz iç istihbarat servisi MI5, daha önce Çin’in akademisyenleri, siyasetçileri ve iş insanlarını hedef alan casusluk faaliyetleri konusunda uyarılarda bulunmuştu. İngiltere, Çin’i “düşmanca faaliyetlerde” bulunmakla suçlarken, Pekin’in insan hakları siciline yönelik eleştirilerini de sürdürüyor.
Pekin’den Sert Tepki
Çin hükümeti, İngiltere’nin bu iddialarına sert tepki gösterdi. Çin Dışişleri Bakanlığı, suçlamaları “kötü niyetli iftira” olarak nitelendirerek tamamen reddetti. Pekin, İngiltere’yi “Çin karşıtı siyasi manipülasyonu durdurmaya” ve diplomatik ilişkileri bozmaktan kaçınmaya çağırdı. Çinli yetkililer, İngiltere’nin bu tür eylemlerinin ikili ilişkileri olumsuz etkileyeceği uyarısında bulundu.
Geçmişteki Casusluk Vakaları
İngiltere, son yıllarda Çin ile ilgili birçok casusluk ve nüfuz vakasıyla karşı karşıya kaldı:
- Christine Lee Davası: 2022 yılında, avukat Christine Lee’nin Çin Komünist Partisi için çalıştığı ve İngiliz parlamentosundaki milletvekillerini etkilemeye çalıştığı iddia edilmişti. MI5, Lee hakkında bir uyarı yayınlamıştı.
- Parlamento Araştırmacısı Gözaltısı: Eylül 2023’te, bir parlamento araştırmacısının Pekin adına casusluk yaptığı şüphesiyle gözaltına alındığı ortaya çıkmıştı. Bu vaka da İngiliz siyasetinde geniş yankı uyandırmıştı.
Bu son gözaltılar, İngiltere’nin ulusal güvenliğine yönelik Çin tehdidini daha da ciddiye aldığını ve bu tür faaliyetlere karşı daha proaktif bir duruş sergilediğini gösteriyor. Olayın, İngiltere ve Çin arasındaki zaten gergin olan diplomatik ilişkiler üzerinde kalıcı etkiler bırakması bekleniyor.